O przyjaźni polsko- węgierskiej opowiada Prezes Stowarzyszenia Portius Zbigniew Ungeheuer
Pierwsze Dni Przyjaźni Węgiersko- Polskiej odbyły się w 2006 roku na Węgrzech w pięknej miejscowości Győr . Duży udział w zorganizowaniu tych cyklicznych z założenia uroczystości, miał Pan Janos Kollar, Prezes Węgiersko- Polskiego Towarzystwa Historycznego im. Józefa Piłsudskiego. Prezydent Miasta Krosna Piotr Przytocki i ja otrzymaliśmy zaproszenie na te pierwsze „ Dni Przyjaźni Węgiersko- Polskiej” Było to 24 marca. W tym dniu spotkali się tam Prezydenci Polski i Węgier oraz liczne delegacje znaczących osobistości z naszych krajów. Na pamiątkę tego spotkania odsłonięto niezwykły pomnik przedstawiający dwa kamienne dęby zrośnięte korzeniami i gałęziami. Te dwa dęby są wielkim symbolem tysiącletniej przyjaźni naszych Narodów. Znany polski publicysta dziewiętnastowieczny, Stanisław Worcell, powiedział kiedyś doniosłe słowa, które posłużyły z pewnością do stworzenia tego pomnika. Brzmią one następująco :
„ Węgry i Polska to dwa wiekuiste dęby, każdy z nich wystrzelił pniem osobnym i odrębnym, ale ich korzenie, szeroko rozłożone pod powierzchnią ziemi, i splątały się, i zrastały niewidocznie. Stąd byt i czerstwość jednego jest drugiemu warunkiem życia i zdrowia.”
Ustalono publicznie w Győr, że od tego spotkania , zawsze na koniec marca na przemian raz na Węgrzech , raz w Polsce odbywać się będą takie „ Dni Przyjaźni”. W 2007 roku uroczystości odbywały się w polskim mieście Przemyśl a rok później na Węgrzech w Debreczynie.
Zbigniew Ungeheuer
W tym miejscu pragnę nadmienić, że już pod koniec 2007 roku, na różnych spotkaniach , w kraju i za granicą, jako stowarzyszenie Portius, rozważaliśmy ewentualność zorganizowania w Krośnie Dni Przyjaźni Polsko- Węgierskiej. Zaraz na początku 2008 roku napisaliśmy w tym celu pisma do władz samorządowych miasta Krosna, wszystkich parlamentarzystów z województwa podkarpackiego oraz do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego . Pisaliśmy również do Prezydenta Republiki Węgierskiej Laszló Sólyoma za pośrednictwem Ambasady . Wsparcia szukaliśmy u Pani Ambasador RP na Węgrzech i w Konsulacie Generalnym Republiki Węgierskiej w Krakowie. W naszych pismach staraliśmy się przekonać wszystkich , że Krosno zasługuje aby być organizatorem Dni Przyjaźni Polsko – Węgierskiej w 2009 r. i gościć Prezydentów obu Narodów. Konkurencja była duża w szranki między innymi stanął Poznań i Tarnów Oto nasze argumenty , które widocznie przekonały decydentów :
- Miasto Krosno wpisane jest od kilkuset lat w ścisłe związki Polsko- Węgierskie.
- Krosno, to stare królewskie miasto na „Karpackim Szlaku Węgierskiego Wina”.
- Krosno to miasto znakomitych kupieckich rodów, które swą pomyślność łączyły zawsze z Węgrami. Ich najznamienitszą postacią jest Robert Wojciech Portius, największy importer win węgierskich na północ od Karpat w XVII wieku.
- Krosno, to jedyne miasto w Polsce, które od 2003 roku organizuje cyklicznie „Festiwal Win Węgierskich im. Portiusa”, na którym spotykają się przedstawiciele władz państwowych i samorządów lokalnych z Polski i Węgier. Prezentowana jest węgierska kultura, sztuka, tradycja no i oczywiście węgierskie wina. Przyjeżdżają węgierscy winiarze a nasze stowarzyszenie organizuje liczne wystawy i degustacje win .
- Krosno to miasto w okolicy którego znalazł schronienie Janos Balassi ze swoim genialnym synem , poetą Bálintem. Tablice, upamiętniające to wydarzenie odsłoniliśmy w 2003r. na zamku „Kamieniec”, oraz na budynkach Liceów Ogólnokształcących w Rymanowie i Nowym Żmigrodzie
- Krosno, to partnerskie miasto dla węgierskich miast Zalaegerszeg, Sárospatak i Sátoraljaújhely.
- Krośnieńska postać Portiusa znalazła uznanie węgierskiej społeczności. W 2006 roku otwarto piękną winiarską piwnicę „Portius” w miejscowości Hercegkút obok Sárospatak, a w m- cu maju w 2007 roku w centrum miejscowości Tokaj,na starym „Domu Wina” odsłoniętą tablicę pamiątkową poświęconą Portiusowi z Krosna.
- Miasto Krosno organizuje liczne spotkania integracyjne społeczeństw z Polski i Węgier. W miesiącu lipcu 2007r. krośnieńskie stowarzyszenie Portius zorganizowało przejazd koleją blisko 600 mieszkańców z Krosna do Sárospatak i z powrotem, gdzie tamtejsza społeczność urządziła dla nas „ Dni Krosna” Na licznych spotkaniach Krośnianie promują postacie wybitnych węgierskich przedstawicieli kultury i sztuki, których działalność jest bliska Polsce i Podkarpaciu.
Argumenty nasze oraz zapewnienie Gminy, że podoła w organizacji takiego przedsięwzięcia dały efekt. Dni Przyjaźni Polsko- Węgierskiej w 2009 roku będą w Krośnie.
Jesteśmy bardzo wdzięczni miejskim organizatorom tego przedsięwzięcia, że wykorzystał kilka naszych wcześniejszych propozycji. W śród których należy wymienić autora plakatu , naszego przyjaciela, Krzysztofa Duckiego z Budapesztu oraz upamiętnienie istnienia w naszym mieście warownej „Bramy Węgierskiej”.
Stowarzyszenie Portius w ramach „Dni Przyjaźni Polsko- Węgierskiej” w Krośnie organizuje w dniach 23 – 24 .marca w BWA wystawę „Plakaty z Budapesztu” Krzysztofa Duckiego.
„ Anioły Karola Malczyka” , wykład Grzegorza Łubczyka „ 70 rocznica uchodźstwa polskiego na Węgrzech”, prezentacja nowej książki Grzegorza Łubczyka „Henryk Sławik- wielki zapomniany bohater trzech narodów” . Koncert uczniów Państwowej Szkoły Muzycznej z Krosna.
Wierzę, że wszystko wspaniale się uda i Krosno w tych dniach będzie na ustach Polaków i Węgrów zgodnie ze starym porzekadłem :
„ Polak – Węgier dwa bratanki i do szabli i do szklanki „
Zbigniew Ungeheuer
Prezes Stowarzyszenia Portius
