Ze śmiercią mu do twarzy…
Apologeta idei Życia, Śmierci i Sztuki
Tak zatytułowana jest wystawa poświęcona twórczości Jacka Malczewskiego (ur. 1854), zorganizowana w 80. rocznicę śmierci artysty.
Malczewski był twórcą, który w swoim ogromnym dorobku artystycznym pozostawił dzieła o trudnej, niekiedy wręcz niemożliwej interpretacji, o treściach oscylujących pomiędzy problemami ojczyzny, życia, śmierci, a także pomiędzy romantycznymi wizjami, a metafizyką.
Był głównym przedstawicielem symbolizmu w malarstwie polskim. Jego wczesna twórczość, do połowy lat 90. obejmowała tematy rodzajowe oraz sceny martyrologiczne (Na etapie, Wigilia na Syberii), związane z prześladowaniami po powstaniu styczniowym. Rozgłos przyniosła mu Śmierć Ellenai, ilustrująca końcowy fragment XII księgi Anhellego J. Słowackiego.
W dojrzałej twórczości Malczewskiego, zdominowanej przez symbolizm, można wyróżnić cykle tematyczne: patriotyczny (Polonia), dotyczący twórczości artysty (Podszepty sztuki), symbolizujący przeznaczenie (Zatruta studnia), kobiety-muzy-demona (Harpia we śnie) oraz wątku przemijania i śmierci (Thanatos, Anioł śmierci).
Wielowątkowa twórczość Jacka Malczewskiego jest świadectwem jego wielkiej fantazji, wrażliwości i wyrafinowania humanisty; świadczy też ona, że był malarzem na wskroś przesiąkniętym polskością. W wywiadzie zamieszczonym w 1925 roku w Wiadomościach Literackich powiedział: „Nie zacieśniałem nigdy polskości mojej sztuki do pewnych wąskich, z góry nakreślonych ram (…) Polska – to te pola, miedze, wierzby przydrożne, nastrój wsi o zachodzie słońca, ta chwila tak jak teraz – to wszystko jest bardziej polskie niż Wawel, to jest to, co artysta -Polak powinien się przede wszystkim starać wyrazić”.
Wystawę, do obejrzenia której zachęcamy, można oglądać w miesiącach wakacyjnych w Wypożyczalni Głównej Krośnieńskiej Biblioteki Publicznej przy ul. Wojska Polskiego 41.
Małgorzata Patla
