Inauguracja Mikołajczyka – Niedziela Michałowskiego

W obliczu dwóch totalitaryzmów. W 70 rocznicę agresji niemieckiej i sowieckiej na Polskę.

Wystawa eksponowana w Muzeum Podkarpackim od września do grudnia 2009 roku została przygotowana z myślą o 70-tej rocznicy wybuchu drugiej wojny światowej, przypomnieniu bezwzględnej polityki okupantów wobec polskiego społeczeństwa oraz uczczeniu pamięci ofiar wojny, nazizmu i komunizmu. Pierwsza część wystawy obejmuje tematykę wojny obronnej. Przy pomocy dokumentacji fotograficznej, archiwalnej (afisze, plakaty, zdjęcia, prasa, mapy), eksponatów (mundury, broń, wyposażenie żołnierzy, odznaczenia), dzieł sztuki (portrety, obrazy, rzeźby, grafika) postarano się uwzględnić zarówno ogólnopolskie, jak też regionalne wydarzenia Września 1939 roku. Specjalnie przygotowana dla potrzeb wystawy plansza zawierająca wykaz kilkuset poległych w 1939 roku żołnierzy z Podkarpacia (powiaty: brzozowski, jasielski, krośnieński, leski, sanocki) przypomina ofiarę naszych rodaków.

Prezentowana w tej części wystawy treść historyczna ma unaocznić, że druga wojna światowa rozpoczęła się najazdem Niemiec na Polskę i zdradzieckim atakiem Związku Sowieckiego, co współcześnie bywa kwestionowane przez historyków i polityków niektórych krajów.

Druga odsłona wystawy prezentuje najważniejsze przejawy eksterminacyjnej polityki okupantów wobec polskich obywateli. Zgromadzone na wystawie liczne eksponaty obozowe, prywatne pamiątki, dokumentacja archiwalna i fotograficzna, pokazują w jaki sposób okupanci zmierzali do biologicznego i duchowego wyniszczenia narodu polskiego oraz maksymalnej eksploatacji zasobów gospodarczych kraju. Również w tej części wystawy zaprezentowano wykaz setek polskich jeńców wojennych, związanych z Podkarpaciem, a rozstrzelanych przez NKWD w Katyniu, Twerze i Charkowie. O martyrologii Polaków, Żydów i Cyganów w naszym regionie przypominają też fotografie dotyczące miejsc pamięci. Wartościowym uzupełnieniem ekspozycji jest materiał z wystawy „Okupacja sowiecka na prawym brzegu Sanu 1939-1941” autorstwa Oddziału IPN w Rzeszowie. Ekspozycja w swej końcowej części nawiązuje do niszczenia narodu polskiego przez system komunistyczny po drugiej wojnie światowej.
Polityka dwóch totalitarnych państw – Niemiec i Związku Sowieckiego – skierowana przeciwko Polsce przyniosła katastrofalne skutki dla naszego narodu. Dlatego istnieje konieczność podtrzymywania pamięci o tamtych czasach, tym bardziej, że nie wszystkie okoliczności zagłady zostały wyjaśnione, a straty zadane nam przez totalitarne systemy do dziś dają o sobie znać i chyba nigdy nie zostaną wyrównane.
Wystawa od strony poznawczej i emocjonalnej ma charakter uniwersalny i jest skierowana do widzów kilku pokoleń.

tekst: Czesław Nowak

Wystawa powstała ze zbiorów:

Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Muzeum Niepodległości w Warszawie, Muzeum AK w Krakowie, Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, IPN Oddział w Rzeszowie, IPN Oddział w Łodzi, Muzeum Okręgowego w Tarnowie, Muzeum Historycznego w Sanoku, Muzeum Historycznego – Pałac w Dukli, Muzeum Regionalnego w Jaśle, Muzeum Podkarpackich Pól Bitewnych, Muzeum Podkarpackiego w Krośnie, Zbiorów Prywatnych.

Wernisaż jest częścią uroczystości upamiętniających poległych w czasie II wojny światowej: