Archiwum Istnień krośnianki Justyny Łuczaj w TVP Kultura
W tym tygodniu w TVP Kultura odbędzie się emisja filmu Archiwum Istnień wyprodukowanego przez TVP S.A. Obraz dokumentalny zrealizowała krośnianka, Justyna Łuczaj Salej.
Film opowiada o działalności nazistowskich antropologów z Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie, który miał siedzibę na terenie zlikwidowanego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tematyka filmu jest bardzo związana z naszym terenem. Dotykam w filmie samej historii Instytutu ( filmy archiwalne z początków działalności Instytutu z terenów Krakowa) oraz badań w terenie- Łemkowszczyzna, okolice Rzeszowa, Mielca, Podhale, Tarnów- mówi autorka.
O historii opowiadanej w filmie Justyna Łuczaj Salej opowiada następująco- Nazistowscy antropolodzy szukali w anektowanej przez Niemcy Polsce przedstawicieli czystej aryjskiej rasy. Naukowcy przemierzali dziesiątki wsi Generalnego Gubernatorstwa, wykonywali tysiące fotografii, testów, pomiarów, aby odzyskać zagubionych w morzu polskiej krwi aryjczyków. Podchodzili do tego zadania bardzo metodycznie, skrupulatnie i euforycznie. Apogeum absurdu zostaje osiągnięte w tarnowskim gettcie gdzie antropolodzy poszukują śladów aryjskiej rasy wśród skazanych na śmierć Żydów. W filmie prezentowane są fotografie z badań ( również kolorowe z 1942 roku), formularze, testy, włosy, odbitki palców. Istotnym składnikiem filmu jest również korespondencja badaczy oraz ich wnioski z badań. One budują portret psychologiczny nazistowskich antropologów i pokazują jakie były ich cele oraz stosunek do badanych ludzi. Wybór tekstów interpretują Grażyna Szapołowska, Katarzyna Herman oraz Mariusz Benoit.
Antropolog Gretchen Schafft odnalazła w 1997 roku pudła z kolorowymi slajdami, zdjęciami i testami psychologicznymi osób badanych przez hitlerowców na aryjskość rasy
Geneza filmu przedstawia się następująco- W 2007 roku do Polski dotarły sensacyjne materiały zgromadzone w latach 1941- 44 przez nazistowskich antropologów z Sekcji Ras i Ludoznawstwa Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie. 88 pudeł z kolorowymi slajdami, czarno- białymi fotografiami, testami psychologicznymi, socjologicznymi, odbitkami palców, włosami w kopertach .. Materiały te odnalazła dziesięć lat wcześniej amerykańska antropolożka Gretchen Schafft w Smithsonian Institution. Przed nią nikt nie zaglądał do nich od czasów wojny- opowiada autorka filmu. W filmie umieściłam również unikalne fragmenty kronik filmowych GG, w zupełnie nowym kontekście. Poetyckim. „Archiwum istnień” nie jest stricte historycznym filmem, to raczej impresja, emocjonalna podróż- zachęca.
Premiera filmu Archiwum Istnień odbyła się 7 października w TVP1. Obraz będzie można obejrzeć w TVP Kultura w dniach 16.o2 godz 19.15, 17.o2 godz 1o.1o i 19.o2 godz 1o.o5.
pp/jł
2 komentarzy »
Dodaj komentarz!
Cześć Justyna, pozdrawiam Cię serdecznie i gratuluję kariery. Witek Król Wrocław
Gratuluję podjęcia tematu. Rzecz ciekawa. Kilka lat temu tygodnik „Wprost”, opierając się na pracy doktorskiej Anetty Rybickiej, pisze, że w czasie wojny profesor Ulewicz, pracownik ówczesny UJ i inni naukowcy z Krakowa kolaborowali z Niemcami. Profesor o pracy w Ost-Institut wówczas wypowiadał się następująco „To bzdura i potwarz. Tym gorsza, że nikt przed tymi publikacjami do mnie nie dzwonił, nie próbował się kontaktować, weryfikować tych informacji. Jestem przynajmniej w tej dobrej sytuacji, że jeszcze żyję i mogę odpowiedzieć na pomówienia. Instytut był dla nas przykrywką dla działalności konspiracyjnej. Tam powstawał tajny uniwersytet, tam powstał Polski Związek Zachodni”. Jak widać na wojnie nic nie jest czarne i białe.