Kolędy Podkarpacia” – Podgórze II
23 grudnia 2011 r. miał premierę wydawniczą drugi tom serii Kolędy Podkarpacia, Podgórze II. Na 416 stronach znalazły się zapisy melodii i tekstów kolęd, pastorałek, pieśni życzących, a także powinszowań świątecznych oraz noworocznych zapisanych przeze mnie podczas wieloletnich badań terenowych prowadzonych w bliskiej okolicy Krosna .
Tym razem w tomie zebrano ponad 700 wariantów melodii i tekstów. Większość melodii nie była wcześniej publikowana. Część z nich charakteryzuje się wyjątkowym liryzmem, niektóre są bardzo archaiczne. Wiele śpiewano już w XVIII wieku, są więc starsze od większości popularnych dziś kolęd! Na pewno wszystkie zasługują na to, by je pamiętać.
Bartosz Gałązka, etnograf, badacz kultury i nauczyciel z Krosna, od 1997 roku wędruje po ziemi podkarpackiej poszukując skarbów ustnej tradycji regionu. Te skarby to między innymi „starodawne” kolędy i pastorałki. Dziś mało kto je pamięta; w kościołach i w domach śpiewamy przecież tylko te najbardziej znane, każdego roku coraz mniej zwrotek, coraz mniej pieśni. Powoli znika różnorodność, która do niedawna cechowała południowo-wschodnie tereny Polski. Tu każda wieś, każdy przysiółek miał swój, odrębny repertuar. Te same kolędy śpiewano na różne melodie, występowały utwory charakterystyczne dla poszczególnych ośrodków, parafii, mikroregionów. Niektóre były wyłącznie „domowe”, inne śpiewano tylko „po kolędzie”. Geneza części z nich sięgała średniowiecza, wiele miało ponad dwustuletnie metryki…
Tę różnorodność, przywołaną z pamięci najstarszych mieszkańców badanego przez siebie obszaru, dokumentuje Bartosz Gałązka w kolejnych tomach swojego monumentalnego dzieła. „Kolędy Podkarpacia” to seria, która ma zmieścić się w 10 tomach, ale autor już dziś zastrzega się, że… będzie ich na pewno więcej. A przecież nie poprzestaje na samych kolędach – w przygotowaniu monografie śpiewów religijnych podkarpackich parafii i obszerny zbiór podkarpackich śpiewów pogrzebowych. Jeśli chodzi o kolędy i śpiewy kolędowe, na razie dokładnego opracowania doczekał się etnograficzny obszar Podgórza (Pogórza): okolice Krosna, Jasła, Dynowa, Strzyżowa, tereny położone na zachód od Gorlic i na wschód od Sanoka. W przygotowaniu kolejne woluminy cyklu. A zegar bezlitośnie odmierza godziny, dni i lata; coraz trudniej spotkać Ludzi, którzy Pamiętają. Badaczowi życzymy, żeby zdążył udokumentować jak najwięcej dawnych tekstów i melodii, zanim definitywnie odejdą wraz z tymi, którzy są ostatnimi z Pamiętających…
„Kolędy Podkarpacia” tom 2: Podgórze, część 2 – zbiór zawiera ponad 700 melodii i tekstów kolęd, śpiewów kolędniczych, powinszowań i oracji świątecznych i noworocznych oraz tzw. kolęd aktualizowanych. Książkę wydało krośnieńskie wydawnictwo „Roksana” i można ją kupić w księgarniach oraz w Internecie.
Jeden komentarz »
Dodaj komentarz!
Gratuluję Bartku. Jestem powalony ogromem dobra, zamieszczonego w Twoich książkach.